Eðlis- og stjörnufræði I

Námsgagnastofnum 2015

–

07011

EÐLIS- OG STJÖRNUFRÆÐI

Hlutir sogast út um bílglugga

Lögmál Bernoullis er einnig að verki þegar hlutir sogast út um

bílglugga á mikilli ferð. Þegar bíllinn ekur hratt þá streymir loftið hratt

meðfram bílglugganum óháð því hvort það er vindur úti eða ekki.

Lögmál Bernoullis segir að þrýstingurinn minnki í lofti og vökva sem

er á mikilli hreyfingu. Þrýstingur er því minni við opinn bílgluggann

þar sem loftið streymir hratt en inni í bílnum þar sem loftið er miklu

kyrrara. Þegar við sleppum hlut nálægt glugganum færist hann átt að

minni þrýstingi við gluggann og þeytist út um hann.

verkefni/UMRÆÐUR

Hefur þú fundið hvernig loftið

streymir framhjá bílglugga þegar

bíllin er á ferð? Hefur þú lent í því að

missa hlut út um bílglugga?

Blað sogast út um glugga skólastofu

þegar vindurinn úti er mjög hvass.

Hvernig er hægt að útskýra það með

lögmáli Bernoullis?

Þrýstingur

segir okkur hve mikill kraftur verkar

á tiltekið flatarmál.

Eðlismassi

segir til um hve mikill massi er í

tilteknu rúmmáli.

Vökvaknúnar vélar

færa kraft á milli staða í

vökva. Þær nýta sér þá staðreynd að þrýstingurinn

frá vökvanum er alls staðar sá sami.

Flotkraftur

er krafturinn sem verkar upp á við á

hluti í lofti eða vökva.

Lögmál Arkímedesar

segir að hlutir léttist um

þyngd þess vökva sem þeir ryðja frá sér.

Lögmál Bernoullis

segir að þrýstingur minnki

þegar vökvi eða loft streyma hraðar.

Samantekt úr kafla 4

Stærðfræðileg nálgun í lok 4. kafla

Kassi sem vegur 100 kg ýtir með þyngdarkraftinum 980 N á gólfið undir kassanum. Flatarmálið á

botni kassans er 0,5 m

. Hver er þrýstingurinn undir kassanum?

Ferningslaga málmlóð er 5 cm á kant og vegur 985 grömm. Hver er eðlismassi þess? Úr hvaða

efni er lóðið líklega miðað við töflu yfir eðlismassa efna í kaflanum?

Sama málmlóð er sett út í vatn. Lóðið léttist um þyngd vatnsins sem það ýtir frá sér. Hvað verður

lóðið þungt í vatninu?

Flatarmálið undir grískri súlu sem vegur 20 tonn er 1 m

. Hvað verkar mikill þyngdarkraftur frá

súlunni á undirlagið? Hver er þrýstingurinn undir súlunni?