72-73 / 83
72
73
Námsgagnastofnum 2015
–
07011
EÐLIS- OG STJÖRNUFRÆÐI
Bjarni finnur greinilega fyrir flotkrafti á meðan hann er ofan í vatninu
sem léttir undir með honum. Vinir hans nefna þrjú atriði sem gætu
haft áhrif á flotkraftinn. Hvað heldur þú að skipti mestu máli: loftið í
lungunum, kraftur frá vatninu upp á við eða hvort salti hafi verið bætt
út í vatnið?
Hvað hefur mest áhrif á það að hlutir fljóta?
Við skulum skoða nánar hugmyndirnar frá vinum Bjarna. Fyrst eru
það lungun sem rúma nokkra lítra af lofti. Þegar við fyllum þau af lofti
þá verður auðveldara fyrir okkur að fljóta í vatni. Lungun eru hins vegar
frekar lítil í samanburði við allan líkamann og því er loftið í lungunum
ekki aðalatriðið á bak við flotkraftinn sem virkar á líkama Bjarna.
Saltmagn er annað atriði sem getur haft áhrif á hvort hlutir fljóta. Ef
vatnið inniheldur mikið af salti eins og í Dauðahafinu, þarf fólk ekki
einu sinni vindsæng til þess að fljóta í vatninu. Saltið eykur eðlismassa
vatnsins svo mikið að mannslíkaminn verður eðlisléttari en vatnið.
Í hafinu umhverfis Ísland er tíu sinnum lægra hlutfall af salti en í
Dauðahafinu. Saltmagnið í sjónum hér við land hefur þess vegna lítil
áhrif á það hvort hlutir fljóta eða ekki.
Þriðja uppástungan er sú að flotkrafturinn komi frá vatninu og ýti
Bjarna upp á við. Þetta er alveg rétt og er helsta ástæða þess að við
léttumst við það að fara ofan í vatn.
Flotkraftur verkar af því að þrýstingur breytist
með hæð
Við höfum áður kynnst því hvernig þrýstingurinn vex eftir því sem
farið er neðar í hafinu eða lofthjúpnum. Ef við setjum hlut eins og
kassa ofan í vatn þá er meiri þrýstingur á neðri hluta kassans heldur
en efri hlutann.
Af hverju verð ég
svona léttur í vatninu?
Vatnið ýtir þér upp.
Loftið í lungunum
hjálpar þér að fljóta.
Getur verið að þú
hafir sett smávegis af
salti út í vatnið?
Saltmagnið í Dauðahafinu er svo mikið
að fólk getur flotið án þess að nota
vindsæng.