Eðlis- og stjörnufræði I

Námsgagnastofnum 2015

–

07011

EÐLIS- OG STJÖRNUFRÆÐI

Við sjáum oft í umhverfi okkar áhrif sem kraftar hafa. Geturðu

nefnt dæmi um:

… hluti sem fara að hreyfast eftir að hafa verið kyrrstæðir?

… hluti sem stöðvast eftir að hafa verið á hreyfingu?

… hluti sem breyta um stefnu?

Hvaða kraftar valda þessum breytingum á hreyfingu hlutanna?

verkefni

Kraftar koma hlutum á hreyfingu

Kraftar geta látið hluti hreyfast úr stað og þegar

spjóti er kastað, þá er það kraftur frá hendinni

sem verkar á spjótið og ýtir því af stað.

Kraftar halda efnum saman

Samloðunarkraftar í vatni valda því að vatns-

droparnir haldast saman en detta ekki sundur

í marga smærri dropa. Þetta eru aðdráttar-

kraftar á milli sameinda vatnsins.

Kraftar stöðva hreyfingu hluta

Kraftar geta líka stöðvað hreyfingu hluta.

Þegar barnið grípur boltann þá verkar kraftur

frá barninu á boltann. Sá kraftur ýtir á móti

hreyfingu boltans og stöðvar hann.

Kraftur breytir hreyfistefnu hlutar

Kraftar geta breytt stefnu hluta og þegar

markvörður í fótbolta kýlir boltann frá mark-

inu er það kraftur frá hendinni á boltann sem

breytir stefnu hans.

Kraftar breyta lögun hluta

Þegar blaðra er kreist eru það kraftar

frá höndunum sem virka á blöðruna og

breyta lögun hennar.

Kraftar hita hlut

Hægt er að kveikja eld með því að nudda saman við-

arbútum. Þegar það er gert eru það núningskraftar

sem verka á milli viðarbútanna sem valda því að þeir

hitna svo mikið að það kviknar í þeim.