Vatn hefur ákveðna yfirborðsspennu n.k. ,,húð" sem við sjáum t.d. þegar skordýr hlaupa eftir vatni. Spennan stafar af því að vatnssameindirnar á yfirborði vatnsins halda fastar hver í aðra heldur en í sameindir loftsins svo að það er næstum eins og þær séu "límdar" saman. Ef yfirborðsspennan er of mikil myndast ekki kúlur. Sápa veikir yfirborðsspennuna svo að það tognar á henni en það er jafnframt yfirborðsspennan sem heldur sápukúlunum saman – þær eru eins og blaðra úr vatni sem nær að þenjast út að ákveðnu marki. Sápa getur minnkað yfirborðsspennu vatns, veikir böndin á milli sameindanna, svo að hún verður aðeins um 1/3 af því sem hún er venjulega. Þá er upplagt að blása sápukúlur úr vatninu.

Vatn gufar líka fljótt upp. Þegar sameind úr sápukúlunni gufar upp brotnar kúlan. Til þess að tefja uppgufunina er hægt að setja efni út í vatnið sem binda sameindirnar svolítið. Slík efni eru t.d. glyserín og sýróp.

Þegar ljós skín á sápukúlu endurkastar "sápuhúðin" ljósinu. Húðin er í raun úr fjölmörgum lögum, þau geta verið meira en 100 og þau eru misþykk. Þykkustu lögin endurkasta rauðu ljósi en þau þynnstu fjólubláu. Lögin þar á milli endurkasta öllum regnbogans litum. Þess vegna er litadýrð sápukúlnanna eins og raun ber vitni.

Sápukúlur eru alltaf kringlóttar, rétt eins og litlir vatnsdropar sem detta úr krana og annar vökvi. Ástæðan er sú að yfirborðsspenna vatnsins togar inn, það er ýtir dropanum saman. Loftþrýstingurinn inni í sápukúlunni þrýstir svo út á móti yfirborðsspennunni. Ef reynt er að blása ferkantaðar sápu"kúlur" dregur yfirborðsspennan hornin strax inn og kúla myndast vegna þess að það form hefur minnsta yfirborð í hlutfalli við rúmmál.

© 2003 Gunnhildur Óskarsdóttir og Ragnheiður Hermannsdóttir

Loka glugga