Previous Page  13 / 172 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 13 / 172 Next Page
Page Background

MANNSLÍKAMINN

Fullorðinsstofnfrumur

Menn hafa uppgötvað að stofnfrumur finnast í ýmsum

líffærum fullorðins fólks, meðal annars í heilanum.

Þær geta skipt sér og ýmist orðið að nýjum stofn-

frumum eða að sérhæfðari frumum sem geta þá til

dæmis lagfært skemmd eða skaða í einhverju líffæri.

Stofnfrumur blóðs geta til dæmis orðið að öllum

tegundum blóðfrumna í líkamanum. Á myndinni hér

fyrir ofan má sjá dæmi um nokkrar tegundir fullorðins­

stofnfrumna.

Frá stofnfrumu til varahluta fyrir menn?

Ímyndaðu þér að allar vefja- og líffæragjafir væru jafn auðveldar

og blóðgjöf. Ef til vill gera vísindin það kleift í framtíðinni að

lækna ýmsa erfiða sjúkdóma með hjálp stofnfrumna. Þá mætti til

dæmis lækna sykursýki og elliglöp.

Fáum við varahluti í menn úr stofnfrumum?

Rannsóknir hafa vakið þá von að í framtíðinni verði unnt að

rækta stofnfrumur og stjórna þeim þannig að við getum búið

til ýmiss konar frumur og mismunandi vefi og jafnvel líffæri.

Þannig mætti sjá mönnum fyrir„náttúrulegum“ varahlutum

sem gætu komið að gagni við lækningar.

Stofnfrumur eru nú þegar notaðar til lækninga.

Blóðstofnfrumur úr beinmerg eru notaðar meðal annars til

þess að lækna hvítblæði, sem er krabbamein í blóði. Nú er

líka hægt að meðhöndla erfið brunasár með húðfrumum sem

eru ræktaðar úr húð viðkomandi sjúklings. Ef tekinn er einn

fersentimetri af mannshúð má rækta úr þeim húðflipa nýja

húð sem er allt að einum og hálfum fermetra á stærð. Þessum

ræktuðu húðfrumum er síðan annaðhvort„úðað“ á brunasárið

eða þær eru græddar á sárið. Á myndinni hér fyrir ofan sést

ræktuð húð.

Stofnfrumur úr fóstri

Allar frumur í líkama okkar urðu

til út frá einni frumu – frjóvgaðri

eggfrumu. Þegar hún tók til við að

skipta sér voru allar fyrstu frumurnar ná-

kvæmlega eins í upphafi. Þannig eru frumurnar sem þú

sérð á þessari mynd. Frumurnar, sem myndast fyrstu

dagana eftir frjóvgunina, eru algerlega ósérhæfðar og

kallast fósturstofnfrumur. Nú geta vísindamenn ræktað

slíkar stofnfrumur og fjölgað þeim.

11

Í BRENNIDEPLI

Húðstofnfruma

Vöðvastofnfruma

Blóðstofnfruma

Húðfruma

Vöðvafruma

Blóðfruma

Taugastofnfruma

Taugafruma