ÉG ÞOLI EKKI BLEIKT Ragnheiður Gestsdóttir
Ég þoli ekki bleikt ISBN 978-9979-0-3563-3 Hljóðbók má hlaða niður af vef Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu © 2010 texti og myndir: Ragnheiður Gestsdóttir Kápuhönnun: Ragnheiður Gestsdóttir Umbrot: Námsgagnastofnun Ritstjóri: Sylvía Guðmundsdóttir 1. útgáfa 2010 önnur prentun 2017 þriðja prentun 2020 fjórða prentun 2024 Miðstöð menntunar og skólaþjónustu Kópavogi Prentvinnsla: Litróf ehf. – umhverfisvottuð prentsmiðja
1 ÉG ÞOLI EKKI BLEIKT EFNISYFIRLIT HEIMSÓKN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . bls. 2 BLEIKT HERBERGI . . . . . . . . . . . . . bls. 8 ÁÆTLUN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . bls. 16 MYRKUR MÁNUDAGUR . . . . . . . . . bls. 30 LEIT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . bls. 40 BATI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . bls. 52 RAGNHEIÐUR GESTSDÓTTIR
HEIMSÓKN Rödd mömmu hefur þennan sérstaka hljóm sem hún notar þegar hún vill fá mig til að gera eitthvað. Hvað skyldi það nú vera? Á ég að fara út í búð eða út með ruslið? Eða ætlar hún kannski að draga mig í búð til að kaupa föt eða skó? Villi minn! Nennirðu að tala við mig?
3 – Æ, mamma, mig vantar ekki nýja skó! – Nýja skó? Hver var að tala um nýja skó? Ég ætlaði bara að segja þér að það koma gestir í mat til okkar í kvöld! – Hvaða gestir? – Þú þekkir annan þeirra. Það er hann Maggi. Já, ég þekki Magga. Hann hefur verið að bjóða mömmu út og heimsækja hana í marga mánuði. Hann hefur oft borðað með okkur. Varla eru það miklar fréttir að hann komi í mat. – Hann ætlar að koma með dóttur sína með sér. Hún heitir Véný og er jafngömul þér. Verður það ekki gaman?
Það læðist skrýtinn tónn inn í rödd mömmu. Falskur tónn. Þetta er tónn sem heyrist þegar fullorðið fólk reynir að sannfæra mann um eitthvað sem það veit sjálft að er alls ekki satt. Eins og að jólasveinninn sé til eða eitthvað svoleiðis. Ég segi ekki neitt, fer bara inn til mín og fer í tölvuna. Véný. Er það nú nafn. Við mamma höfum alltaf búið saman tvö ein. Eða næstum því alltaf. Pabbi minn bjó hjá okkur þegar ég var pínulítill. Svo flutti hann til útlanda. Ég sakna hans ekki neitt. Maður getur ekki saknað einhvers sem maður þekkir ekki. 4
Maggi er ágætur. Hann hefur tekið mig með á völlinn og hann gaf mér flottan tölvuleik í afmælisgjöf. Mamma er glöð þegar hann er með okkur og þegar þau fara eitthvað saman. Hann er stundum hérna á morgnana þegar ég vakna. Stundum, en ekki alltaf. Ég veit ekki hvernig væri að hafa hann hér alltaf. 5
Ég heyri þegar Maggi og stelpan koma en ég kem ekki fram fyrr en mamma er búin að kalla oft á mig. Ég verð að klára borðið í leiknum. Hún er með freknur. Og rautt hár. Stelpan. Þessi Véný, eða hvað sem hún heitir. Við sitjum við borðið. Ég reyni að horfa ekki á hana. Hún reynir að horfa ekki á mig. Mamma og Maggi horfa hvort á annað og þau horfa á okkur. Þau brosa eins og bjánar. 6
Eftir matinn segjast þau ætla að taka saman og setja í uppþvottavélina. Við Véný þurfum ekkert að gera. Við eigum að kynnast hvort öðru. Við sitjum sitt á hvorum enda sófans eins langt burtu frá hvort öðru og hægt er. Við horfum á sjónvarpið og segjum ekki orð. 7
BLEIKT HERBERGI Það fer eins og mig grunaði. Mamma og Maggi hafa örugglega verið búin að ákveða allt löngu áður en hann kom með Vénýju í heimsókn. Nú er hann að flytja inn í íbúðina til okkar. Hann kemur með fullan bíl af dóti.
Véný er hjá Magga aðra hvora viku. Það þýðir að hún er hjá okkur aðra hvora viku. Það er ekkert pláss hér fyrir tvo í viðbót. Íbúðin fyllist af alls kyns dóti. Maggi kemur með þrekhjól og lóð, gítar og flottar græjur. Hann setur fötin sín inn í skápana hjá mömmu. Mínir skápar eru fullir og það er ekki pláss fyrir annað rúm inni hjá mér. 9
Mamma talar um að setja upp kojur í herberginu mínu. En Maggi segir að við séum of stór til að vera saman í herbergi. Hann tæmir geymsluna við hliðina á þvottahúsinu og setur allt draslið í kjallarann. Svo málar hann veggina ljósbleika. Hann kemur með rúm og kommóðu og treður húsgögnunum inn í litla herbergið.
Maggi sýnir Vénýju nýja herbergið. Hann er stoltur og glaður. Véný brosir og þakkar honum fyrir. En þegar mamma og Maggi fara út að kaupa í matinn heyri ég snökt innan úr herberginu. Véný situr á rúminu sínu og grætur. 11
12 Ég læt fyrst eins og ég heyri ekkert og taki ekki eftir neinu. En ég get ekki einbeitt mér að tölvuleiknum. Af hverju er stelpuasninn að grenja? – Hvað er eiginlega að þér? spyr ég. – Ég hata bleikt, segir Véný. Hann veit að ég hata bleikt og samt málar hann veggina bleika. Ég hata hann. Og ykkur. Ég vil ekki vera hér.
– Segðu honum það þá, segi ég. Ég vil ekki hafa ykkur hér heldur. Okkur mömmu leið ágætlega einum. Ég sný mér við til að fara inn til mín. Þá segir Véný: 13 – Ég vil fara og þú vilt að ég fari. Við viljum það sama. Kannski getum við hjálpast að.
14 Stelpan hefur rétt fyrir sér. Við viljum það sama. Mér er ekki illa við Magga en það er betra að hann sé ekki alltaf hérna. Hann á flott dót en það tekur of mikið pláss. Hann getur verið skemmtilegur en hann getur líka verið pirrandi. Og svo er það Véný. Ég hef aldrei beðið um að eignast systur.
– Hvað getum við gert? spyr ég. Véný lítur upp. Hún þurrkar sér um augun með erminni, sýgur upp í nefið og brosir. – Ég er með hugmynd, segir hún. 15
Við erum með áætlun! ÁÆTLUN Þegar mamma og Maggi koma aftur úr búðinni situr Véný á rúminu sínu og les í bók en ég er inni hjá mér í tölvunni. Þau vita ekkert að við höfum verið að tala saman. Þannig þarf það líka að vera. 16
Við erum með áætlun. En að sjálfsögðu má engan gruna neitt. Þess vegna sitjum við sem lengst frá hvort öðru bæði við matarborðið og í stofunni. Við yrðum ekki hvort á annað og erum með fýlusvip. Véný gerir frábæran fýlusvip. Mig langar mest að fara að hlæja þegar ég lít á hana. 17
Næst þegar Véný er hjá okkur vakna ég seint um kvöld við hávaða. Ég fer fram og sé Vénýju standa í dyragættinni á herberginu sínu. Hún hefur vafið rúmteppinu utan um sig og heldur á lakinu. Það er rennblautt. Véný snöktir hátt. – Farðu inn til þín, Villi minn, segir mamma. Þegar ég lít um öxl blikkar Véný mig í laumi. Svo heldur hún áfram að kjökra meðan mamma og Maggi hjálpa henni inn á bað. Ég fer aftur að sofa. 18
19
20 Það er kominn morgunn. Við Véný erum ein inni í eldhúsi að borða morgunmatinn. – Pissaðirðu í alvöru í rúmið? spyr ég. – Ertu snar? spyr Véný á móti. Ég var með vatn í könnu undir rúmi. Börn væta oft rúmið ef þau eru stressuð, ég las um það í blaði. Þú mátt alveg stríða mér þegar þau heyra til!
Ég hristi höfuðið. Ég myndi aldrei stríða neinum sem pissaði óvart í rúmið. Það væri verulega ljótt og mamma myndi ekki trúa því á mig. Seinna heyri ég mömmu og Magga tala saman í hálfum hljóðum. – Henni líður illa vegna breytinganna, segir mamma. Það líður vonandi bráðum hjá. Aumingja mamma og Maggi. Þau vita ekki hvað þau eiga í vændum! 21
Þegar Véný er hjá okkur tölum við aldrei saman þegar einhver sér til okkar. Þegar hún er hjá mömmu sinni spjöllum við saman á msn á hverjum degi. Véný hefur horft á ótal sálfræðiþætti í sjónvarpinu. – Ég veit allt um barnasálfræði, segir hún. Ég er hræðilega erfið og skapstygg við mömmu og ég þykist alls ekki vilja fara til ykkar. Þetta eru dæmigerð streituviðbrögð! 22
En nú er komið að mér. Ég þarf líka að sýna streituviðbrögð. Ég veit hvað ég get gert en það verður erfitt. Það er próf í stærðfræði á morgun. Stærðfræði er mitt besta fag. En nú verður mér að ganga illa! 23
Prófið er létt. Það er erfitt að reikna dæmin vitlaust á þann hátt að kennarinn trúi á það. Ég naga blýantinn og horfi út í loftið eins og ég sé annars hugar og geti ekki einbeitt mér. Svo krassa ég yfir rétt svör og skrifa vitlaus svör í staðinn. Ég fæ örugglega lágt á prófinu og mér finnst það ekki gaman. Það er eins gott að hugmyndirnar hennar Vénýjar beri árangur! 24
25
Mamma er hissa yfir því hvað mér gekk illa á stærðfræðiprófinu. Hún skammast ekkert en ég sé að hún er hugsi. Ég get ekki verið úrillur og erfiður í skapi eins og Véný. Ég er bara ekki svoleiðis. Ég ætla heldur ekki að fara að þykjast pissa í rúmið eins og Véný gerði. En ég er enn þá meira í tölvunni en venjulega og kem bara fram til að borða. 26
Mamma horfir á mig með áhyggjusvip og Maggi reynir að fá mig með sér í bíó. Mig dauðlangar að fara en ég læt eins og ég hafi ekki áhuga. 27
28 Ég vona að áætlunin virki en ég er ekki viss. Ég spyr Vénýju hvað hún haldi þegar við skrifumst á í tölvunni. – Heldurðu að þetta virki? spyr ég Vénýju. – Elskar mamma þín þig? spyr hún á móti. – Auðvitað, svara ég. – Þá virkar það, svarar Véný. Pabbi minn elskar mig líka. Þau sjá að okkur líður ekki vel og þá gefast þau bráðum upp. Þau elska okkur örugglega meira en hvort annað.
Ég vildi að ég væri eins viss og Véný. Fullorðið fólk gefst ekki auðveldlega upp. Alla vega ekki mamma. Heldurðu að þetta virki? Elskar mamma þín þig? Auðvitað Þá virkar það. Pabbi elskar mig líka. Þau sjá að okkur líður ekki vel og þá gefast þau upp. Þau elska okkur örugglega meira en hvort annað. 29
Ég heyri að mamma og Maggi tala um að Véný þurfi að fara í viðtal til sálfræðings. Ég lít undan svo þau sjái ekki brosið. Ég er viss um að henni tekst að plata hvaða sálfræðing sem er. Hún er alveg rosalega klár, hún Véný. Það get ég alveg viðurkennt þótt ég vilji ekki að hún búi hérna. 30
31 Ég hlakka til að tala við hana á msn í kvöld og heyra hvað hún sagði við sálfræðinginn.
MYRKUR MÁNUDAGUR Það er mánudagur og Véný á að koma til okkar þegar hún er búin í skólanum. Hún á að vera hér þessa viku. Við erum búin að ákveða að rífast rosalega mikið. Ég kvíði svolítið fyrir. Ég er ekki eins duglegur að leika og Véný. En hún segir að ég geti skellt hurðum og svoleiðis. Hún ætlar að sjá um öskrin. Ég er búinn í skólanum á undan Vénýju á mánudögum. Ég stend við gluggann og horfi út. Það er dimmt og leiðinlegt veður. Allur snjórinn er farinn og það eru risastórir pollar alls staðar. Nú ætti Véný að vera komin. Klukkan er orðin hálf þrjú. En það bólar ekkert á henni enn þá. 32
33
– Er Véný ekki komin? spyr mamma. Nú er klukkan orðin meira en fjögur. – Ég veit ekkert um það, segi ég og læt eins og mér sé alveg sama. Kannski er þetta hluti af áætluninni. Véný hefur samt ekkert talað um að hún ætli að vera sein. Hún hefur heldur ekki sent mér nein sms–skilaboð. 34
Mamma er óróleg. Hún hringir í símann hennar Vénýjar en enginn svarar. Svo hringir hún í Magga og hún hringir meira að segja í mömmu hennar Vénýjar þótt hún þekki hana ekkert. Ég heyri á röddinni að mamma er mjög áhyggjufull. – Já, ég veit að henni hefur ekki liðið vel að undanförnu, segir mamma. Ég er hrædd um að hún sé ósátt við að búa hjá okkur. Geturðu kannski hringt í vinkonur hennar? Kannski hefur hún farið heim með einhverri þeirra. 35
Mamma bíður við símann. Hún drekkur marga bolla af kaffi og henni er mjög órótt. Loksins hringir síminn. Véný er ekki hjá neinni vinkonu og ekki hjá afa sínum og ömmu. Ég sé tár blika í augunum á mömmu. Maggi kemur heim. Hann er búinn að keyra um allt hverfið, alla leiðina sem Véný er vön að ganga úr skólanum og heim til okkar. Hann er fölur og samanbitinn og talar um að gera lögreglunni viðvart. 36
37 Nú er ég orðinn reiður. Þetta er einum of langt gengið. Véný má ekki hræða fólk svona.
– Vonandi hefur hún ekki farið upp í bíl með ókunnugum, hvíslar mamma með tárin í augunum. – Auðvitað ekki! segi ég. Véný er enginn bjáni! Mamma og Maggi horfa á mig hissa en svo fara þau aftur að tala saman um að hafa samband við lögregluna. Hvað á ég að gera? Ef ég segi þeim að Véný sé bara að plata þá er áætlunin okkar farin út um þúfur. Þá verða þau reið yfir að við höfum verið að gabba þau allan tímann. En ég get ekki horft á mömmu og Magga svona áhyggjufull og hrædd. Ég verð að gera eitthvað. 38
39
Ég fer inn til mín og skoða símann minn aftur. Þar eru engin skilaboð. Ég opna tölvuna og fer inn á Facebook. Jú, þarna er merki um skilaboð. Fer í bókasafnið. Verð sein. Allt í lagi að þau svitni aðeins. Ég flýti mér að loka tölvunni og er næstum rokinn af stað til að segja mömmu og Magga frá skilaboðunum. En þá fer ég að hugsa. Ef ég segi þeim þetta þá komast þau að öllu. Þau fá að vita að við tölum saman og að við höfum verið að gabba þau. Nei. Ég get ekki gert það. Ekki strax að minnsta kosti. 40
41 Ég gríp úlpuna mína og fer í skóna. – Ég ætla að skreppa út! kalla ég. Þau taka varla eftir mér. Ég ætla að skreppa út!
LEIT Ef Véný hefur farið í bókasafnið eftir skólann hefur hún gengið allt aðra leið en venjulega. Ég geng fyrst alla leiðina frá skólanum að bókasafninu. Ég sé ekkert óvenjulegt á leiðinni. 42
43 Ég spyr konuna í bókasafninu hvort rauðhærð stelpa sem heitir Véný hafi verið þar fyrr í dag. Hún man ekki eftir því en þá kallar önnur kona til okkar: – Ég man eftir henni! Ég tók eftir nafninu. Véný er svo sjaldgæft nafn. Svo tók hún líka svo margar bækur! Hún fór héðan fyrir löngu. Það eru að minnsta kosti tveir eða þrír tímar síðan.
44 Ég geng frá bókasafninu áleiðis heim. Það er alveg að verða dimmt úti. Hvaða leið ætli Véný hafi farið? Hún skyldi þó ekki hafa ákveðið að stytta sér leið?
45 ALLUR UMGANGUR UM BYGGINGASVÆÐIÐ STRANGLEGA BANNAÐUR! Hinum megin við götuna er svæði með hálfbyggðum húsum. Það er há girðing í kringum það en sums staðar eru göt á henni. Á girðingunni er stórt skilti: Einmitt það, já. Véný léti nú líklega ekkert skilti stöðva sig ef henni dytti í hug að stytta sér leið. Hún er bara þannig.
Það er dimmt inni á milli húsanna og auðu gluggagötin minna helst á augntóttir á hauskúpu. Hvítt plast hefur losnað frá dyragætt og fýkur til og frá í golunni. Það er draugalegt hérna. – Véný! kalla ég. – Véný! Enginn svarar. VÉNÝ! VÉNÝ! Tvö húsanna eru risin að mestu en einn húsgrunnur er enn þá tómur. Hann er fullur af svörtu vatni eins og risastór, skítug sundlaug. 46
47 Það er kalt hérna og Véný er hvergi sjáanleg. Ég ætla að halda áfram og ganga heim á leið. Þá kem ég allt í einu auga á eitthvað. Eitthvað sem marar í hálfu kafi ofan í vatninu. Nei. Þetta getur ekki verið.
48 Ég fikra mig varlega alveg út að húsgrunninum. Ég held í járnstöng sem stendur upp úr steypuveggnum og teygi mig eins og ég get þar til mér tekst að ná hlutnum. Þetta er taskan hennar Vénýjar.
Ég sest niður með rennblauta töskuna í fanginu. Tárin byrja að streyma niður kinnarnar á mér. Ég get ekkert að því gert. Hún hlýtur að hafa runnið til og dottið. Hún hlýtur að liggja þarna niðri í köldu, skítugu vatninu. En þá heyri ég allt í einu hljóð. Það er eins og lág stuna. Hljóðið berst upp frá planinu sem er hinum megin við húsgrunninn. Ég stend á fætur og hleyp þangað. 49
50 Þarna liggur hún. Hún er með lokuð augun en hún andar og stynur lágt þegar ég ýti við henni. – Véný! Véný! Hún opnar augun.
– Fóturinn, segir hún. Hann er brotinn eða eitthvað. Ég missti töskuna í vatnið og svo rann ég til og datt hingað niður þegar ég reyndi að ná henni. Mér er svo kalt. Ég fer úr úlpunni og legg hana yfir Vénýju. Svo hringi ég í 112. Ég útskýri hvar ég er og hvað hafi gerst. Því næst hringi ég heim til Magga og mömmu. 51
Sjúkraflutningamennirnir hrósa mér mikið og segja að ég hafi brugðist alveg rétt við. Fóturinn er brotinn og Véný er sett í gifs á spítalanum. Hún verður að liggja þar í nokkra daga til að vita hvort henni hafi orðið meint af kuldanum. Læknirinn segir að hún hefði dáið ef ég hefði ekki fundið hana. 52
Enginn spyr hvernig mér hafi dottið í hug að leita þarna. Ég segi ekkert um það og ekki Véný heldur. 53
54 BATI Við sitjum öll við sjúkrarúmið hjá Vénýju. Hún er orðin hressari og hún er búin að fá fullt af gjöfum og sælgæti. En mamma og Maggi eru alvarleg á svip. Þau hafa ákveðið að tími sé kominn til að tala saman og taka á vandamálunum. – Við vitum að þér hefur ekki liðið nógu vel að undanförnu, segir Maggi. Er eitthvað sem við getum gert til að láta þér líða betur?
55 Véný hugsar sig um. Svo brosir hún. – Má ég mála herbergið mitt? spyr hún. Ég þoli ekki bleikt! Maggi og mamma horfa hvort á annað alveg forviða. – Ég skal hjálpa þér, segi ég. Hvað segirðu um grænt? GÓÐAN BATA
56 GÓÐAN BATA Stella vinkona Vénýjar er í heimsókn. Hún er svarthærð með brún augu og þegar hún hlær sést að hún er með spékoppa í kinnunum. Við ætlum öll saman í bíó í kvöld. Darri vinur minn kemur líka. Honum finnst Véný svo sæt. Ég skil það nú ekki. Ekki finnst mér hún sæt. En hún er nú eiginlega systir mín.
Villi er ósáttur þegar Véný flytur með pabba sínum til hans og mömmu. En þegar hún skilar sér ekki heim á dimmu vetrarkvöldi er honum ekki sama … Spennandi saga eftir Ragnheiði Gestsdóttur. Hljóðbók má hlaða niður af vef. 40377
RkJQdWJsaXNoZXIy MjIxNzc=